پژوهش زمین شناسی ساختمانی و مسائل زیست محیطی معدن سرب راونج دلیجان
چـکـیده
امروزه کلیه مسائل مربوط به مهندسی
پیوند عمیق و تنگاتنگی را با موضوع حفاظت محیط زیست پیدا کرده اند و این
بحث علی الخصوص در زمینه علم معدنکاری نقش چشمگیر و پررنگتری دارد.هر
مهندس و یا هر کارگر فنی که در معدن کار می کند باید نه تنها به توصیه های
و متدهای پیشرفته در جهت ازدیاد تولید و راندمان کار توجه داشته باشد
بلکه همواره در کلیه شرایط و مسیرهای منتهی به استخراج هر نوع ماده معدنی
باید توجه کافی به محیط زیست را سر لوحه خود قرار دهد.
مساله حفاظت محیط زیست در عملیات معدن
کاری چند سالی است که نظر متخصصان این رشته را در کشورهایدر حال توسعه به
خود جلب کرده است.در حالی که در کشورهای در توسعه یافته وصنعتی این موضوع
یکی از مسائل روز آنها استو برنامه ریزان سازمان های اجرایی در این زمینه
مطالعات و تحقیقات وسیعی انجام داده اند و این امر ناشی از اهمیت موضوع
مورد تحقیق می باشد.پروژه حاضر ابتدا نگاهی کوتاه به بحران منابع معدنی در
جهان و در واقع میزان موجودیت و امکان دسترسی در سال های آتی به این
منابع را با توجه به کنترل کننده های مختلف بررسی می کند.و اما در فصل بعد
مساله از زاویه دیگر و دقیق تری بررسی خواهند شدو در واقع نگاهی دارد به
ژئوشیمی نیاز و منابع معدنی چرا که بسیاری از مسائل زیست محیطی به فهم
اصول پایه ژئوشیمی نیاز دارد که برحرکت آلدوه کننده ها حاکم است.و در بخش
دیگر نگاهی کلی ،اما تازه تری به اثرات زیست محیطی سه بخش عمده عملیات
معدنکاری یعنی اکتشاف ،استخراج وفراوری مواد معدنی دارد.
اما در بخش زمین شناسی ساختمانی معدن
سرب روانج ابتدا نگاهی دارد به مشخصات عمومی معدن و سپس نگاهی دارد به بخش
ها وتقسیمات و سازند هاو نوع زمین شناسی معدن سرب راونج ،و در مرحله بعد
تاریخچه زمین شناسی وچینه شناسی در دوران های مختلف را مورد بررسی قرار
می دهیم.
مقدمه:
محدوده مورد مطالعه معدن سرب راونج در
استان مرکزی منطقه راونج بین قم و دلیجان (30 کیلومتری شهرستان دلیجان)
بوده که در این معدن زمین شناسی ساختمانی آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
از نظر موقیعت جغرافیایی این کارخانه
در طول جغرافیایی 50 درجه و44 دقیقه و7 ثانیه ،در عرض جغرافیایی 34 درجه و
10 دقیقه و 18 ثانیه و در منطقه ای به ارتفاع 2115 متر از سطح دریا قرار
دارد،دسترسی به کارخانه از کیلومتر 30 جاده آسفالته دلیجان- قم از طریق
جاده فرعی به طول 18 کیلومتر امکان پذیر است.
از روستاهای اطراف کارخانه
می‌توان به روستای راونج (شکل 4-1) در 5 کیلومتری کارخانه اشاره
کرد.کارخانه سرب راونج در منطقه کوهستانی قرار دارد که از نظر آب و هوایی
دارای تابستان‌های معتدل و زمستان‌های سرد می‌باشد. تغییرات درجه حرارت
سالانه متوسط بوده و از 20- درجه در فصل زمستان تا 30+ درجه سانتیگراد در
فصل تابستان متغیر است]1[.
به دلیل مساعد بودن آب و هوا
در این مناطق روستاهای اطراف کارخانه از سکنه قابل توجهی برخوردار
می‌باشند. قبل از راه‌اندازی معدن و کارخانه، مردم این نواحی اغلب از طریق
دامداری و کشاورزی امرار معاش می‌کرده‌اند. در این منطقه رودخانه هایی
جریان دارد که آب مصرفی در این روستاها و نیزکارخانه از این رودخانه تأمین
می شود. همچنین سد 15 خرداد در 20 کیلومتری کارخانه واقع شده است]1[.
کانسار سرب راونج از ذخایر قابل
توجه سرب در ایران می‌باشد که علیرغم حجم کم ذخیره به علت عیار بالای سرب و
نیز وجود نقره از اهمیت خاصی برخوردار است. ذخیره مزبور از ادوار گذشته
در منطقه شناخته شده و آثار حفاری‌های قدیم در امتداد رگه‌های پرعیارآن
قابل مشاهده است. .
عملیات اکتشافی، طراحی، نصب و راه
اندازی کارخانه تغلیظ کانسار راونج در سالهای قبل از انقلاب توسط شرکت
بلژیکی انجام شد. شرکت سوژمیران بعنوان زیر مجموعه شرکت بلژیکی در این
معدن فعال بود. بعد از انقلاب، بنیاد شهید اداره معدن و کارخانه را بر
عهده گرفت که پس از مدتی این بنیاد تصمیم به واگذاری شرکت به بخش خصوصی
نمود که در نهایت شرکت سوژمیران تصمیم به خریداری مجدد معدن و کارخانه
نمود. علیرغم گذشت نزدیک به 40-30 سال از راه‌اندازی معدن و کارخانه راونج
در حال حاضر کارخانه با ظرفیت 270 تن کنسانتره سرب و روی در روز فعالیت
می نماید
فهرست صفحه
تشکر وقدرانی:5
فصل اول :7
زمین شناسی ساختمانی و توضیحات اجمالی از معدن سرب راونج:8
چکیده :9
مشخصات وخصوصیات سرب :10
خصوصیات قابل توجه:10
تاریخچه 11
جداسازی:12
ایزوتوپ ها:12
مقدمه :13
تاریخچه راه اندازی معدن وکارخانه :16
زمین شناسی منطقه:17
ژنز کانسار سرب و نقره راونج:17
ذخایر سرب و روی راونج:18
تجهیزات و ماشین آلات معدن و کارخانه راونج :18
موادمصرفی کارخانه:19
موادشیمیایی:19
آب:20
برق:20
سوخت:20
مواد و قطعات مصرفی:20
عکس:22
میزان استخراج در سالهای گذشته:23
مواد مصرفی آتشباری در معدن:24
موادمصرفی در کارخانه:24
توصیف فرایند:25
فلوشیت کارخانه:26
مشخصات خوراک و محصولات کارخانه :27
تعداد پرسنل:29
مقدمه:31
وضیعت آب و هوایی:32
شرایط زندگی:32
شمه ای در مورد سن زمین:32
اصول چینه شناسی در محیط های رسوبی:37
رخساره هایمحیط خشکی :37
رخساره هایمحیط دریایی:37
تقسیم محیط های دریایی از لحاظ شکل وعمق:38
تقسیم بندی محیط های زیستیدریایی:39
تقسیم بندی محیط های دریایی از نظر نوع رسوبات 39
تعیین سن سنگ ها در چینه شناسی:41
تعیین سن مطلق :44
روش سرب:45
پالوژئوگرافی و ارتباط چینه شناسی :45
روش مطالعات پالئوژئوگرافی:46
شناسایی محیط رسوبی:46
حدود حوضه های رسوبی :47
رخساره ها و ارتباط غیر مستقیم با کوهزایی: 49
رخساره ها و ارتباط غیر مستقیم آنها با آب و هوا: 49
مطالعات پالئوژئوگرافی: 50
فرونشستن کف دریا :51
حرکت قاره ای :51
دلایل چینه شنااسی: 51
دلایل دیرینه شناسی: 52
دلایل پالئومگنتیسم:52
واحدهای چینه شناسی:52
پرکامبرین :58
تقسیمات پرکامبرین :60
تقسیمات و حدود دوران پالئوزوئیک:63
تقسیمات دوران مزوزوئیک:71
دوران سنوزوئیک:82
دوره کواترنری :87
زمین شناسی عمومی منطقه :88
حرکات دوران اول:90
حرکات دوران دوم :90
فعالیت ماگمایی: 93
فاز ماگماتیت دوران اول:93
فاز ماگماتیت دوران دوم:94
فاز ماگماتیت ترسیر :94
فصل دوم :96
محیط زیست منابع معدنی:97
مقدمه :98
منابع معدنی:99
عموامل کنترل کننده دسترسی به مواد معدنی :100
عوامل زمین شناسی:100
عوامل مهندسی:102
عوامل محیطی :103
مواد مصرفی و الگوهای اقتصاد جهانی:105
دوران نوین مواد معدنی در جهان:106
ژئو شیمی زیست محیطی منابع معدنی:106
سرب :107
منابع آلودگی:108
بیمار های ناشی از قرارگیری در معرض سرب:113
علائم ناشی از آلودگی به عنصر:114
اثرات حاد:115
اثرات خونی:115
اثرات عصبی:115
اثرات کلیوی:116
اثرات تولید مثلی:116
سرطان زایی:116
اثر سرب در آلودگی محیط زیست:117
تاثیر سرب برسلامت انسان :118
راههای ورود سرب به بدن :120
دستگاه گوارش :120
دستگاه تنفس :120
جذب از طریق پوست:122
اثرات زیان آور سرب بر بدن انسان:122
دفع سرب از بدن :122
معالعجه مسمومیت های سربی :123
تاثیر سرب در آلودگی :124
تاثیر سرب در آلودگی خاک ها :125
تاثیر سرب در آلودگی آب ها :127
تاثیر سرب در آلودگی گیاهان :128
روی:130
منابع آلودگی:131
بیماری های ناشی از قرار گیری در معرض روی:131
مسمومیت حاد:134
مسمومیت مزمن:135
مسمومیت ژنتیک:135
مسمومیت باروری:136
اثر ضد مسمومیت:136
داده های مسمومیت شغلی :136
درمان:136
سرب چیست:139
مسمومیت سرب چگونه به وجود می آید:139
چه کسانی در معرض مسمومیت با سرب هستندو چه خطراتی آنها را تهدید می کند:140
مسمومیت با سربچگونه مشخص می شود:141
آیا امکان اندازه گیری سرب خون در کشور وجود دارد:141
آلودگی سربی از کجا منشاء می گیرد:142
راه های جذب سربدر بدن چیست:143
سرب خون در چه کسانی باید آزمایش شود:143
آیا مسمومیتسرب درمان پذیر است:144
برای حفظ سلامت خانواده از آلودگی سرب باید چه کرد:144
سرب عامل خطر ساز در کودکان:145
مادران می توانند ابتدا برای جلوگیری از ورود سرب به بدن کودکان اقدامات زیر را انجام دهند:146
آلودگی محیط با سرب:146
اصول ژئوشیمی محیط زیست:147
مخازن ژئوشیمیایی:149
لیتوسفر :150
هیدروسفر:150
اتمسفر:152
بیوسفر:153
چرخه های ژئوشیمایی :155
آلودگی طبیعی:156
آلودگی تولید شده به وسیله انسان:157
آلودگی اسیدی:159
درمان:162
نتیجه گیری:164
فصل سوم:167
اثرات زیست محیطی اکتشاف و استخراج و فرآوری موادمعدنی:168
اثرات زیست محیطی اکتشاف موادمعدنی:170
اثرات زیست محیطیاستخراج مواد معدنی:171
اثرات زیست محیطی فرآوری مواد معدنی:177
نقش مهندسی فرآوری در کاهش خطرات زیست محیطی باطله های معدنی:181
فاضلاب اسیدی چیست:182
روش های کاهش فاضلاب اسیدی :184
فرآوری و چگونگی تاثیر آن بر فاضلاب های اسیدی:187
تولید سرب و نگرانی هایزیست محیطی آن:194
آلودگی آلودگی محیط سرب:198
هشدارها:199
فصل چهارم:200
شیمی و آنالیز سرب:201
مشخصات شیمیایی:202
مقدمه :206
زمینه های تجربی و کیفی :206
رده بندی روش های تجزیه ای :207
روش های جداسازی :210
دستگاهوری در تجزیه:211
نگاه اجمالی:212
تبلور:212
تقطیر :213
رسوب دادن :213
استخراج:214
کروماتوگرافی:214
انواع کروماتوگرافی:217
انتخاب بهترین روش کروماتوگرافی:220
کروماتوگرافیتبادلیونی:222
رزین های متداول تبادلیونی:223
خواص رزین ها :224
تبادل گرهاییونی معدنی:226
انواع تقطیر :228
تعادل بخار با محلول آزوئوتروپ:229
آنالیز استریولوژیک کلومرول های کلیه بدنبال:238
مقدمه:238
مواد و روش کار:240
چرخه های بیوژیوشیمیاییو تعادل آب:246
روشهای تجزیه آب سرب:246
نقش نمزارها در حذف فلزات از آب :248
فواید دیگر نمزارها :253
ارزش های تجاری:256
منابع:257
